Dita e Verës është një nga festat më të vjetra tradicionale të shqiptarëve, e cila festohet çdo vit më 14 mars, veçanërisht në qytetin e Elbasan, por edhe në shumë zona të tjera të Shqipërisë dhe trojeve shqiptare. Kjo festë simbolizon fundin e dimrit dhe ardhjen e pranverës, si dhe rilindjen e natyrës.
Origjina e festës
Historianët dhe studiuesit e traditës mendojnë se Dita e Verës ka origjinë shumë të lashtë pagane, që lidhet me besimet ilire dhe festimet e ciklit të natyrës. Në kohët e lashta kjo ditë shënonte momentin kur njerëzit besonin se fillonte viti i ri natyror, pasi dita bëhej më e gjatë dhe natyra fillonte të gjallërohej.
Sipas disa studiuesve të njohur të folklorit si Eqrem Çabej, kjo festë lidhet me kultin e natyrës dhe me ritin e mirëseardhjes së stinës së ngrohtë, një traditë që ka mbijetuar ndër shekuj.
Traditat dhe zakonet
Në shumë zona të Shqipërisë, familjet përgatisin ushqime tradicionale dhe kryejnë disa rite simbolike. Ndër më të njohurat janë:
Gatimi i ballokume, një ëmbëlsirë tipike nga Elbasani.
Vendosja e verores (byzylyk me fije të kuqe dhe të bardhë) në dorë për fat dhe shëndet.
Zgjimi herët në mëngjes dhe dalja në natyrë për të pritur pranverën.
Organizimi i panaireve, koncerteve dhe aktiviteteve festive në qytete.
Dita e Verës sot
Sot Dita e Verës është shpallur festë zyrtare kombëtare në Shqipëri dhe festohet me aktivitete kulturore, koncerte dhe panaire në shumë qytete, sidomos në Elbasan, ku konsiderohet edhe si qendra tradicionale e kësaj feste.
Kjo ditë vazhdon të mbetet një simbol i gëzimit, shpresës dhe lidhjes së shqiptarëve me natyrën dhe traditën.
