E qara shpesh shihet si një mënyrë e shëndetshme për të çliruar emocionet. Megjithatë, një studim i ri tregon se situata është më komplekse. Në një studim katërjavor të bazuar në përdorimin e smartfonëve, studiuesit zbuluan se e qara zakonisht nuk i bënte njerëzit të ndiheshin më mirë. Përkundrazi, ndikimi i saj afatshkurtër emocional ndryshonte në varësi të arsyes pse qanin.
E qara pas situatave me ngarkesë emocionale ose kur ndihesh i mbingarkuar lidhej me më pak emocione pozitive dhe më shumë emocione negative. Ndërsa e qara si reagim ndaj përmbajtjeve prekëse në media shoqërohej me një ulje të emocioneve negative.
Studimi u krye nga studiues të Universitetit Karl Landsteiner (KL Krems) dhe analizoi të qarat në jetën e përditshme të pjesëmarrësve, jo në kushte laboratorike. Gjetjet, të publikuara në revistën Collabra: Psychology, tregojnë se e qara nuk është një reagim emocional i njëjtë në çdo rast, por një përvojë që ndryshon sipas situatës.
E qara emocionale tek të rriturit është një sjellje e zakonshme dhe tipike për njerëzit, por dihet çuditërisht pak për mënyrën se si ajo ndikon realisht në humor jashtë kushteve artificiale të kërkimit. Studimet e mëparshme janë mbështetur kryesisht në pyetësorë retrospektivë ose eksperimente laboratorike, të cilat kanë kufizimet e tyre.
Për të studiuar të qarën në kushte më natyrale, studiuesit përdorën një metodë që regjistronte episodet e të qarit pothuajse në momentin kur ndodhnin në jetën e përditshme. Kjo uli gabimet e kujtesës dhe lejoi analizimin e emocioneve në një mënyrë më reale.
“Qëllimi ynë ishte ta studionim të qarën aty ku ndodh vërtet, në jetën e përditshme,” tha Prof. Stefan Stieger, drejtues i Departamentit të Metodologjisë Psikologjike në KL Krems. “Duke përdorur smartfonë, ne mundëm të regjistronim episodet e të qarit në kohë reale dhe të ndiqnim ndryshimet emocionale gjatë orës pas tyre.”
Në studim morën pjesë 106 të rritur për katër javë. Ata regjistronin çdo episod të të qarit, përfshirë shkakun, kohëzgjatjen dhe intensitetin. Gjithashtu raportonin gjendjen emocionale menjëherë pas të qarit dhe pas 15, 30 dhe 60 minutash. Në total u analizuan 315 episode të raportuara menjëherë pas ndodhjes së tyre, si dhe të tjera të raportuara në fund të ditës.
Rezultatet tregojnë një tablo të ndërlikuar. Në përgjithësi, pas të qarit njerëzit ndiheshin më pak mirë dhe më të shqetësuar. Sa më intensive të ishte e qara, aq më të forta ishin efektet emocionale.
Megjithatë, rezultatet ndryshonin sipas shkakut. E qara e lidhur me vetminë ose ndjenjën e mbingarkesës kishte ndikimin më negativ afatshkurtër. Ndërsa e qara e shkaktuar nga përmbajtjet mediatike lidhej me më pak emocione negative. Disa efekte zhdukeshin shpejt, ndërsa të tjera zgjatnin deri në një orë. Ditën tjetër, megjithatë, asnjë efekt nuk ishte më i dukshëm.
Studiuesit vunë re edhe dallime të qarta mes gjinive: gratë qanin më shpesh se burrat, dhe episodet e tyre ishin më të gjata dhe më intensive. Shkaqet gjithashtu ndryshonin: gratë qanin më shpesh nga vetmia, ndërsa burrat më shpesh nga ndjenja e pafuqisë ose si reagim ndaj përmbajtjeve mediatike.
Në përgjithësi, kjo tregon se mënyra se si ndihen njerëzit pas të qarit nuk varet vetëm nga vetë lotët, por edhe nga situata ku ndodh e qara.
“Studimi tregon se e qara nuk duhet parë si një mënyrë automatike për lehtësim emocional,” tha Hannah Graf, bashkautore e studimit. “Efektet e saj varen shumë nga konteksti.”
Në tërësi, këto gjetje sfidojnë idenë e përhapur se e qara sjell gjithmonë lehtësim. Përkundrazi, ato sugjerojnë se e qara është pjesë e një procesi emocional më kompleks. Studimi gjithashtu tregon se metodat digjitale që analizojnë jetën reale mund ta përmirësojnë kërkimin psikologjik, duke e afruar atë më shumë me përvojën e përditshme.
