Klima e Tokës është më e pabalancuar se kurrë më parë, dhe periudha 2015-2025 u konfirmua si 11 vitet më të ngrohta në historinë e matjeve, sipas raportit vjetor të Organizatës Botërore Meteorologjike mbi gjendjen e klimës globale.
Në veçanti, u vu re se përmbajtja e nxehtësisë në oqeane arriti një nivel rekord në vitin 2025, sepse detet vazhdojnë të thithin rreth 91 përqind të energjisë së tepërt të bllokuar për shkak të niveleve të papara të gazrave serrë në atmosferë, shkruan Science alert.
Ky është raporti i parë mbi gjendjen e klimës globale që përfshin çekuilibrin e energjisë së Tokës si një tregues kyç.
Çdo vit, një sasi e caktuar energjie diellore arrin në planetin tonë. Në një klimë teorikisht “të qëndrueshme”, sasia e energjisë që hyn do të ishte afërsisht e barabartë me sasinë që del.Sasi të mëdha gazrash serrë në atmosferë e pengojnë atë energji të kthehet në hapësirë. Në vend të kësaj, duke u përpjekur të shpërndahet në të gjithë Tokën, kjo energji depërton në mjedisin tonë, veçanërisht në oqeane.
Sipas raportit, vetëm një përqind e asaj energjie të tepërt mbetet në atmosferë. Pesë përqind grumbullohet në tokë (sidomos në ishujt e nxehtësisë urbane). Tre përqind absorbohet nga akulli, duke kontribuar në shkrirjen e akullnajave.
Pjesa e mbetur prej 91 përqind e energjisë së absorbuar nga oqeanet është e vështirë të kuptohet, por raporti e shpjegon atë në terma të sasisë së nxehtësisë së ruajtur.
Në vitin 2025, përmbajtja e nxehtësisë së oqeaneve tejkaloi të gjitha rekordet e 66 viteve të fundit, duke tejkaluar rekordin e vitit 2024 me rreth 23 zetajoule – ose 23,000,000,000,000,000,000,000 xhaule.
Ky është një kërcim i madh, duke marrë parasysh se ndryshimi prej 14 zettajoule midis viteve 2020 dhe 2021 dukej alarmues në atë kohë.
Është sikur të shpërthejmë 12 bomba si ato të Hiroshimës në oqean çdo sekondë të çdo dite për të gjithë vitin 2025.
Dhe kjo është vetëm nxehtësia e absorbuar në 2,000 metrat e parë të thellësisë së oqeanit.
Edhe pse aftësia e oqeanit për të thithur nxehtësinë dhe dioksidin e karbonit duket se “zbut” ndryshimet klimatike në tokë, modelet tregojnë se edhe nëse njerëzit ndalojnë plotësisht emetimin e gazrave serrë, vetëm Oqeani Jugor do të vazhdojë të lëshojë nxehtësi dhe të nxisë ngrohjen globale për të paktën një shekull tjetër.
Përveç kësaj, oqeanet më të ngrohta nxisin stuhi më të fuqishme, duke çuar në ngjarje më të shpeshta dhe intensive ekstreme dhe vdekjeprurëse të motit, të tilla si Uragani Melissa, Ciklonet Tropikale Senyar dhe Ditwa, dhe tajfunët në Vietnam dhe Filipine, të cilat ndodhën të gjitha në vitin 2025.
Ky është gjithashtu një lajm shumë i keq për jetën në oqeane – dhe për komunitetet që varen nga burimet detare. Valët e nxehtësisë intensive dhe të paprecedentë të detit në vitet e fundit tregojnë se sa e madhe është në të vërtetë barra e asaj “tamponi” të supozuar.
Për më tepër, valët e të nxehtit detar shpesh çojnë në çlirime shtesë të gazrave serrë, ndërsa peshqit e ngordhur dhe organizmat e tjerë dekompozohen pas ngjarjeve të tilla.
Përveç energjisë diellore, raporti i Organizatës Botërore Meteorologjike pohon se oqeani ka thithur 29 përqind të dioksidit të karbonit të emetuar nga aktivitetet njerëzore në dekadën e fundit. Kur dioksidi i karbonit tretet në ujë, ai bëhet më acid.
Shumë lloje planktoni – mikroorganizma që formojnë bazën e zinxhirëve ushqimorë detarë – praktikisht treten në ujërat gjithnjë e më acidike të oqeanit.
Uji i detit acid ua vështirëson organizmave që prodhojnë karbonat kalciumi, siç janë planktonet dhe koralet, të ndërtojnë dhe mirëmbajnë guaskat, skeletet dhe strukturat e tjera të tyre; në ujëra shumë acidikë ato madje mund të treten.
Emetimet e gazrave serrë nga aktivitetet njerëzore – kryesisht përdorimi i lëndëve djegëse fosile për pothuajse të gjitha aspektet e jetës sonë, si dhe emetimet nga bujqësia – kanë çuar në ndryshime të shpejta dhe të mëdha vetëm në pak dekada.
“Kur historia përsëritet njëmbëdhjetë herë, nuk është më rastësi. Është një thirrje për veprim”, tha Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, Antonio Guterres.
“Në këtë epokë lufte, stresi klimatik zbulon një të vërtetë tjetër: varësia jonë nga lëndët djegëse fosile po destabilizon si klimën ashtu edhe sigurinë globale”, shtoi ai.
“Raporti i sotëm duhet të përmbajë një paralajmërim: kaosi klimatik po përshpejtohet dhe vonesa është vdekjeprurëse.”
Raporti bazohet në të dhëna dhe kontribute nga shërbimet kombëtare meteorologjike dhe hidrologjike në të gjithë botën, qendrat rajonale të klimës së Organizatës Botërore Meteorologjike, partnerët e Kombeve të Bashkuara dhe dhjetëra ekspertë.
