{"id":3953,"date":"2026-04-10T21:30:35","date_gmt":"2026-04-10T21:30:35","guid":{"rendered":"https:\/\/sotpost.com\/?p=3953"},"modified":"2026-04-10T21:37:00","modified_gmt":"2026-04-10T21:37:00","slug":"si-funksionon-kalendari-hixhri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sotpost.com\/?p=3953","title":{"rendered":"Si funksionon kalendari Hixhri?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Kalendari islam<\/strong>ik<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><\/ul>\n\n\n\n<p>Mysliman\u00ebt n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn p\u00ebrdorin kalendarin islamik p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar datat e ngjarjeve dhe riteve fetare. Ai njihet gjithashtu si kalendari Hixhri ose kalendari mysliman.<\/p>\n\n\n\n<p>Kalendari Hixhri nuk duhet ngat\u00ebrruar me kalendarin diellor Hixhri q\u00eb p\u00ebrdoret n\u00eb Iran dhe Afganistan.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>I lidhur me fazat e h\u00ebn\u00ebs<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kalendari islamik \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kalendar h\u00ebnor, ku llogaritja e koh\u00ebs lidhet me fazat e h\u00ebn\u00ebs. \u00c7do muaj zgjat nj\u00eb cik\u00ebl t\u00eb plot\u00eb h\u00ebnor, q\u00eb \u00ebsht\u00eb periudha nga nj\u00eb H\u00ebn\u00eb e Re te tjetra. Ky cik\u00ebl p\u00ebrfshin t\u00eb gjitha fazat e H\u00ebn\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrcaktimi i muajve n\u00eb kalendarin islamik bazohet n\u00eb v\u00ebzhgime astronomike. Nj\u00eb muaj i ri mund t\u00eb filloj\u00eb vet\u00ebm pasi t\u00eb shihet h\u00ebna e mbushur pak pas per\u00ebndimit t\u00eb diellit. Kjo \u00ebsht\u00eb faza e H\u00ebn\u00ebs q\u00eb fillon menj\u00ebher\u00eb pas H\u00ebn\u00ebs s\u00eb Re.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>I pavarur nga viti diellor<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ndryshe nga sistemet e tjera kalendarike q\u00eb p\u00ebrdorin dit\u00eb ose muaj shtes\u00eb p\u00ebr ta p\u00ebrputhur kalendarin me vitin diellor, kalendari islamik \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht i pavarur nga stin\u00ebt astronomike, t\u00eb cilat p\u00ebrcaktohen nga ekuinokset dhe solsticet. Nj\u00eb vit islamik \u00ebsht\u00eb rreth 11 dit\u00eb m\u00eb i shkurt\u00ebr se viti diellor.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, kalendari islamik nuk mund t\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr bujq\u00ebsi apo aktivitete t\u00eb tjera t\u00eb lidhura tradicionalisht me stin\u00ebt, dhe shumica e vendeve myslimane p\u00ebrdorin zyrtarisht kalendarin Gregorian si kalendar civil krahas sistemit Hixhri.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>I v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u parashikuar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Versioni tradicional i kalendarit islamik k\u00ebrkon q\u00eb nj\u00eb person ose komision i autorizuar t\u00eb shoh\u00eb realisht gjysm\u00ebh\u00ebn\u00ebn p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar gjat\u00ebsin\u00eb e \u00e7do muaji.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo var\u00ebsi nga v\u00ebzhgimet astronomike e b\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb parashikimin e gjat\u00ebsis\u00eb s\u00eb muajve islamik\u00eb. Ret\u00eb dhe kushtet e pafavorshme atmosferike mund ta fshehin h\u00ebn\u00ebn edhe kur ajo \u00ebsht\u00eb e dukshme. Kur ndodh kjo, muaji mund t\u00eb zgjatet me nj\u00eb dit\u00eb, duke shtyr\u00eb fillimin e muajit t\u00eb ri dhe ngjarjet q\u00eb lidhen me t\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse datat e festave myslimane mund t\u00eb ndryshojn\u00eb n\u00eb momentin e fundit.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Versione moderne t\u00eb modifikuara<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Disa vende dhe komunitete myslimane p\u00ebrdorin sot versione t\u00eb modifikuara t\u00eb kalendarit tradicional, t\u00eb krijuara p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb parashikimin e muajve dhe riteve islamike.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb muaj i ri mund t\u00eb filloj\u00eb edhe n\u00eb dit\u00eb t\u00eb ndryshme n\u00eb vende t\u00eb ndryshme. Meqen\u00ebse koha e per\u00ebndimit t\u00eb h\u00ebn\u00ebs varet nga gjat\u00ebsia gjeografike e nj\u00eb vendi, nj\u00eb muaj i ri dhe rite t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme fetare si agj\u00ebrimi i Ramazanit mund t\u00eb fillojn\u00eb nj\u00eb dit\u00eb m\u00eb her\u00ebt, p\u00ebr shembull, n\u00eb vendet myslimane t\u00eb Afrik\u00ebs Per\u00ebndimore sesa n\u00eb Indonezi ose Malajzi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Struktura e kalendarit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kalendari islamik ka 12 muaj me 29 ose 30 dit\u00eb. N\u00ebse gjysm\u00ebhna shihet pak pas per\u00ebndimit t\u00eb diellit n\u00eb mbr\u00ebmjen e dit\u00ebs s\u00eb 29-t\u00eb, dita pasuese \u00ebsht\u00eb dita e par\u00eb e muajit t\u00eb ri. N\u00ebse nuk shihet, muajit aktual i shtohet nj\u00eb dit\u00eb e 30-t\u00eb dhe m\u00eb pas fillon muaji tjet\u00ebr.<\/p>\n\n\n\n<p>Muajt e Raxhabit, Dh\u016b al-Qa\u2018dahit, Dhu al-\u1e24ixhxhahit dhe t\u00eb Muharremit konsiderohen muaj t\u00eb shenjt\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kur fillon Viti 1?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ashtu si kalendari persian, llogaritja e koh\u00ebs n\u00eb kalendarin islamik fillon n\u00eb vitin 622 t\u00eb er\u00ebs son\u00eb, kur profeti Muhamed emigroi n\u00eb Medin\u00eb. Kjo ngjarje quhet Hixhra, prej nga vjen edhe emri kalendari Hixhri.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngjash\u00ebm me shkronjat AD (Anno Domini) q\u00eb p\u00ebrdoren n\u00eb kalendarin e krishter\u00eb, vitet n\u00eb kalendarin islamik sh\u00ebnohen me H (Hixhra) ose AH, q\u00eb vjen nga termi latin Anno Hegirae.<\/p>\n\n\n\n<p>Kalendari persian dhe ai islamik nuk kan\u00eb lidhje t\u00eb tjera mes tyre. I pari \u00ebsht\u00eb kalendar diellor, prandaj num\u00ebrimi i viteve ndryshon shum\u00eb nga kalendari islamik h\u00ebnor. P\u00ebr shembull, 1 janari 2026 bie n\u00eb vitin 1447 AH n\u00eb kalendarin Hixhri h\u00ebnor, nd\u00ebrsa korrespondon me vitin 1404 n\u00eb kalendarin diellor Hixhri.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rregullat e viteve t\u00eb brishta<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Viti i kalendarit islamik nuk \u00ebsht\u00eb projektuar t\u00eb p\u00ebrputhet me gjat\u00ebsin\u00eb e vitit diellor, prandaj nuk ka mekanizma korrigjimi si dit\u00ebt shtes\u00eb t\u00eb kalendarit Gregorian. Me kalimin e \u00e7do viti, datat islamike bien gjithnj\u00eb e m\u00eb her\u00ebt n\u00eb kalendarin Gregorian. Duhen 33 vite q\u00eb viti Hixhri t\u00eb p\u00ebrshkoj\u00eb nj\u00eb cik\u00ebl t\u00eb plot\u00eb t\u00eb vitit Gregorian dhe nj\u00eb dat\u00eb islamike t\u00eb p\u00ebrkoj\u00eb s\u00ebrish me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn dat\u00eb Gregoriane.<\/p>\n\n\n\n<p>Meqen\u00ebse vitet islamike jan\u00eb m\u00eb t\u00eb shkurtra dhe numri aktual i viteve \u00ebsht\u00eb m\u00eb i vog\u00ebl, nj\u00eb dit\u00eb t\u00eb dy kalendar\u00ebt do t\u00eb tregojn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin num\u00ebr viti. Kjo pritet t\u00eb ndodh\u00eb me 1 maj 20874 ES\/AH.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.syri.net\/uploads\/syri.net\/images\/2026\/April\/10\/auto_780b6325-0b1a-4435-941d-78e9be4c8e8a1775839767.jpg\" alt=\"Image\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Versioni i bazuar n\u00eb rregulla<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb llogaritjen e koh\u00ebs islamike m\u00eb t\u00eb parashikueshme dhe universale, dijetar\u00ebt mysliman\u00eb zhvilluan n\u00eb shekullin VIII nj\u00eb version t\u00eb quajtur kalendari islamik tabelor. Ky sistem p\u00ebrdor rregulla aritmetike p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar gjat\u00ebsin\u00eb e \u00e7do muaji dhe shton dit\u00eb shtes\u00eb n\u00eb intervale t\u00eb rregullta.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Historia dhe sfondi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kalendari modern Hixhri bazohet dhe p\u00ebrdor t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebt emra muajsh si kalendari paraislamik i arab\u00ebve t\u00eb lasht\u00eb. Sipas disa burimeve, ai ishte nj\u00eb kalendar h\u00ebnor-diellor, ku gjat\u00ebsia e muajve ndiqte fazat e H\u00ebn\u00ebs dhe nj\u00eb muaj shtes\u00eb (Nas\u012b\u2019) shtohej rregullisht p\u00ebr ta p\u00ebrputhur llogaritjen e koh\u00ebs me vitin diellor. Pas pushtimit mysliman t\u00eb Mek\u00ebs, muaji shtes\u00eb u hoq p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb kalendar plot\u00ebsisht h\u00ebnor.<\/p>\n\n\n\n<p>Astronomi iranian Al-Biruni (973\u20131048) shkruan se Kalifi Umar (rreth 583\u2013644) vendosi num\u00ebrimin e viteve islamike n\u00eb vitin 638 t\u00eb er\u00ebs son\u00eb. Para Islamit, vitet nuk num\u00ebroheshin, por secili vit identifikohej nga nj\u00eb ngjarje e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb kishte ndodhur gjat\u00eb tij.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kalendari islamik Mysliman\u00ebt n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn p\u00ebrdorin kalendarin islamik p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar datat e ngjarjeve dhe riteve fetare.&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3954,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[148,154],"tags":[],"class_list":{"0":"post-3953","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme","8":"category-art-cult","9":"cs-entry","10":"cs-video-wrap"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3953","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3953"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3953\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3959,"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3953\/revisions\/3959"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3954"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3953"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3953"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3953"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}