{"id":2561,"date":"2026-02-07T20:55:32","date_gmt":"2026-02-07T20:55:32","guid":{"rendered":"https:\/\/sotpost.com\/?p=2561"},"modified":"2026-02-07T20:55:36","modified_gmt":"2026-02-07T20:55:36","slug":"a-eshte-gjithcka-qe-hame-e-lidhur-me-kancerin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sotpost.com\/?p=2561","title":{"rendered":"A \u00ebsht\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb ham\u00eb e lidhur me kancerin?"},"content":{"rendered":"\n<p>Viti i Ri nisi me edhe nj\u00eb variant tjet\u00ebr t\u00eb list\u00ebs s\u00eb gjat\u00eb t\u00eb rreziqeve t\u00eb fshehura p\u00ebr sh\u00ebndetin n\u00eb jet\u00ebn ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshme. K\u00ebt\u00eb her\u00eb, si\u00e7 raportoi The Telegraph n\u00eb janar, studiues n\u00eb Sorbon\u00eb, n\u00eb Paris, pohuan se kishin zbuluar se konservuesit e shtuar n\u00eb ushqime p\u00ebr t&#8217;u zgjatur afatin e p\u00ebrdorimit (nitritet n\u00eb proshut\u00eb, sorbatet n\u00eb produktet e pjekura, acetatet n\u00eb ushqimet e gatshme) rrisin rrezikun e p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb kancerit, ve\u00e7an\u00ebrisht atij t\u00eb gjirit dhe prostat\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Nuk \u00ebsht\u00eb aspak e qart\u00eb se si k\u00ebto kimikate, t\u00eb pranishme n\u00eb sasi shum\u00eb t\u00eb vogla, mund t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb mutacionet gjenetike q\u00eb e kthejn\u00eb nj\u00eb qeliz\u00eb normale n\u00eb malinje. Megjithat\u00eb, p\u00ebrmasat e studimit, mbi 100 mij\u00eb t\u00eb rritur, dhe botimi i tij n\u00eb nj\u00eb revist\u00eb serioze, mund t\u00eb sugjerojn\u00eb se ka di\u00e7ka t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb\u2026 po t\u00eb mos ishte fakti se nd\u00ebr vite shum\u00eb ushqime dhe l\u00ebnd\u00eb ushqyese jan\u00eb faj\u00ebsuar n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb. Kjo ilustrohet qart\u00eb n\u00eb artikullin akademik A \u00ebsht\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb ham\u00eb e lidhur me kancerin?<\/p>\n\n\n\n<p>Autori, profesori John Ioannidis, filloi duke zgjedhur rast\u00ebsisht nj\u00eb duzin\u00eb recetash nga The Boston Cookbook, p\u00ebrfshir\u00eb kot\u00eblet\u00eb vi\u00e7i, byrek me mish, kroketa qengji, tort\u00eb limoni, pl\u00ebnc t\u00eb zier, djath\u00eb i shkrir\u00eb e t\u00eb tjera. K\u00ebto receta nxor\u00ebn nj\u00eb list\u00eb me 50 p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs t\u00eb ndrysh\u00ebm, gjalp\u00eb, domate, krip\u00eb, miell, karrota, ver\u00eb etj., p\u00ebr shumic\u00ebn e t\u00eb cil\u00ebve ka studime q\u00eb shqyrtojn\u00eb lidhjen me kancerin.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr rreth nj\u00eb t\u00eb kat\u00ebrt\u00ebn e p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsve nuk \u00ebsht\u00eb gjetur asnj\u00eb efekt. Por p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt, studimet tregojn\u00eb ose rritje t\u00eb rrezikut t\u00eb kancerit, ose mbrojtje prej tij. Rezultatet, megjithat\u00eb, jan\u00eb jasht\u00ebzakonisht t\u00eb paq\u00ebndrueshme. P\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjtin p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs, disa studime thon\u00eb nj\u00eb gj\u00eb, t\u00eb tjera t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn. Kjo \u00ebsht\u00eb qartazi absurde dhe t\u00eb \u00e7on n\u00eb p\u00ebrfundimin se k\u00ebto gjetje jan\u00eb t\u00eb pavlefshme.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8220;Hingy&#8221; dhe &#8220;boke&#8221;, gjetja e fjal\u00ebve t\u00eb duhura p\u00ebr simptomat e duhura<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pavar\u00ebsisht pasuris\u00eb s\u00eb madhe t\u00eb gjuh\u00ebs angleze, shum\u00eb p\u00ebrvoja t\u00eb zakonshme mbeten pa em\u00ebr. Kjo munges\u00eb terminologjie \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht e dukshme kur njeriu s\u00ebmuret nga gripi. Ka fjal\u00eb p\u00ebr dhimbjen e kok\u00ebs, dhimbjet e muskujve dhe temperatur\u00ebn, por asgj\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrshkruaj\u00eb plot\u00ebsisht trishtimin e thell\u00eb q\u00eb sjell kombinimi i t\u00eb gjitha k\u00ebtyre.<\/p>\n\n\n\n<p>Mjek\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt priren t\u00eb jen\u00eb m\u00eb introspektiv\u00eb se t\u00eb tjer\u00ebt p\u00ebr s\u00ebmundjet e tyre, shpesh v\u00ebrejn\u00eb se p\u00ebrvoja e tyre personale nuk p\u00ebrputhet me p\u00ebrshkrimet standarde n\u00eb librat mjek\u00ebsor\u00eb. Prandaj nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7udi q\u00eb njer\u00ebzit e kan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb shpjegojn\u00eb si ndihen.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebt\u00eb boshll\u00ebk gjuh\u00ebsor, sugjeron mjeku i familjes Douglas Macrae, ndonj\u00ebher\u00eb e mbushin shprehjet idiomatike t\u00eb dialekteve lokale. N\u00eb Lanarkshire, ku ai punon, p\u00ebrdoret shpesh fjala &#8220;hingy&#8221;, p\u00ebr nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb q\u00eb nuk duket qart\u00eb i s\u00ebmur\u00eb, por q\u00eb po fillon t\u00eb b\u00ebhet i till\u00eb, me skuqje t\u00eb l\u00ebkur\u00ebs dhe nervoziz\u00ebm. Kur nj\u00eb n\u00ebn\u00eb i thot\u00eb &#8220;f\u00ebmija \u00ebsht\u00eb hingy&#8221;, ai e di se duhet t\u00eb tregoj\u00eb kujdes.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebto dialekte lokale p\u00ebrmbajn\u00eb edhe fjal\u00eb q\u00eb p\u00ebrshkruajn\u00eb tingullin e nj\u00eb shqet\u00ebsimi, si &#8220;boke&#8221;, ose forma m\u00eb e ashp\u00ebr &#8220;boachch&#8221; p\u00ebr t\u00eb vjellat. &#8220;Dry boke&#8221; \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekje pa rezultat, nd\u00ebrsa &#8220;wet boke&#8221; \u00ebsht\u00eb e vet\u00ebkuptueshme. Shembuj t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb till\u00eb do t\u00eb ishin t\u00eb mir\u00ebpritur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Vlerat e nj\u00eb gote n\u00eb mbr\u00ebmje<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>S\u00eb fundi, nj\u00eb sh\u00ebnim mbi provat bind\u00ebse p\u00ebr p\u00ebrfitimet e nj\u00eb pijeje t\u00eb rregullt n\u00eb mbr\u00ebmje n\u00eb mbrojtjen kund\u00ebr diabetit, si\u00e7 u p\u00ebrmend s\u00eb fundmi n\u00eb k\u00ebt\u00eb rubrik\u00eb. Nd\u00ebr vetit\u00eb e dobishme t\u00eb alkoolit p\u00ebrfshihen roli i tij si antiseptik; sh\u00ebrimi i k\u00ebrpudhave t\u00eb k\u00ebmb\u00ebve; leht\u00ebsimi i dhimbjeve muskulore; zgjatja e jet\u00ebs dhe, si\u00e7 raportoi nj\u00eb grua n\u00eb fillim t\u00eb t\u00eb tridhjetave, ndihma p\u00ebr t\u00eb mbetur shtatz\u00ebn\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr disa vite ajo ishte p\u00ebrpjekur pa sukses t\u00eb mbetej shtatz\u00ebn\u00eb, duke ndjekur k\u00ebshillat zyrtare se &#8220;opsioni m\u00eb i sigurt&#8221; ishte t\u00eb mos pinte alkool, q\u00eb t\u00eb mos d\u00ebmtonte fetusin.<\/p>\n\n\n\n<p>Pastaj, nj\u00eb mbr\u00ebmje, ajo u dor\u00ebzua dhe piu. Kur dy jav\u00eb m\u00eb von\u00eb nuk i erdhi cikli, e kuptoi se shtatz\u00ebnia e shum\u00ebpritur duhet t\u00eb kishte ndodhur. A mund t\u00eb kishin lidhje k\u00ebto dy ngjarje? Duke reflektuar, ajo arriti n\u00eb p\u00ebrfundimin se arsyeja e v\u00ebshtir\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbetur shtatz\u00ebn\u00eb kishte qen\u00eb ndoshta fakti q\u00eb \u00e7do nat\u00eb shkonte n\u00eb shtrat plot\u00ebsisht es\u00ebll.&nbsp;<strong>\/ The Telegraph \u2013<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Viti i Ri nisi me edhe nj\u00eb variant tjet\u00ebr t\u00eb list\u00ebs s\u00eb gjat\u00eb t\u00eb rreziqeve t\u00eb fshehura p\u00ebr&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2562,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[148,152],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2561","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-lajme","8":"category-shendetesi","9":"cs-entry","10":"cs-video-wrap"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2561","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2561"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2561\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2563,"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2561\/revisions\/2563"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2561"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sotpost.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}